Του Ηλία Προύφα
Υπάρχουν συμπτώσεις που μοιάζουν σχεδόν σκηνοθετημένες από την ίδια την Ιστορία. Μία τέτοια καταγράφηκε πριν από λίγες ημέρες στα βουνά της Δυτικής Μακεδονίας, ανάμεσα στον Γράμμο και το Βίτσι.
Το Σάββατο 4 Ιουλίου 2026, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, Αντιστράτηγος Γεώργιος Κωστίδης, επισκέφθηκε το Επιτηρητικό Φυλάκιο «ΓΡΑΜΜΟΥ», στην περιοχή ευθύνης της 9ης Μηχανοποιημένης Ταξιαρχίας «ΑΝΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΗ», στο πλαίσιο περιοδείας του σε μονάδες και φυλάκια του Στρατού Ξηράς.
Την ίδια ακριβώς περίοδο και σε σχετικά μικρή σχετικά απόσταση, στο Βίτσι της Φλώρινας, βρισκόταν σε εξέλιξη η 35η Αντιιμπεριαλιστική Κατασκήνωση της ΚΝΕ, η οποία πραγματοποιήθηκε από την 1η έως τις 5 Ιουλίου, με αφορμή τη συμπλήρωση 80 ετών από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.
Στο Γράμμο, λοιπόν, ο Αρχηγός ΓΕΣ. Στο Βίτσι, οι κομμουνιστές.
Μόνο ως εντυπωσιακή ιστορική σύμπτωση μπορεί να χαρακτηριστεί το γεγονός. Ίσως, μάλιστα, κάποιος να μπορούσε να μιλήσει ακόμη και για μία ιδιότυπη «φάρσα της Ιστορίας».
Από τη μία πλευρά, η σημερινή θεσμική ηγεσία του Ελληνικού Στρατού βρισκόταν σε ένα ακριτικό φυλάκιο, δίπλα στα στελέχη και στους στρατιώτες που επιτηρούν τα σύνορα και υπηρετούν την εθνική άμυνα.
Από την άλλη, η νεολαία του ΚΚΕ κατασκήνωνε στο Βίτσι, ακολουθώντας, όπως επισήμως ανέφερε, τα χνάρια του Δημοκρατικού Στρατού και τιμώντας τη δράση του κατά την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου.
Ο Αρχηγός ΓΕΣ, φυσικά, δεν επισκέφθηκε τον Γράμμο για να στείλει κάποιο πολιτικό ή ιστορικό μήνυμα. Η παρουσία του εντασσόταν στο επιχειρησιακό και υπηρεσιακό πρόγραμμα των επισκέψεών του. Η ΚΝΕ, αντίθετα, επέλεξε συνειδητά το Βίτσι για τον έντονο ιστορικό και πολιτικό συμβολισμό του.
Η ταυτόχρονη, όμως, παρουσία τους στις δύο ιστορικές περιοχές δημιούργησε αναπόφευκτα μία εικόνα με ιδιαίτερο συμβολικό βάρος.
Εκεί όπου κρίθηκε η έκβαση του Εμφυλίου
Το Βίτσι και ο Γράμμος αποτέλεσαν τα τελευταία μεγάλα οχυρά του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Μετά την πτώση του Βιτσίου, οι δυνάμεις του ΔΣΕ πέρασαν στον Γράμμο, όπου γράφτηκε τον Αύγουστο του 1949 η τελευταία στρατιωτική πράξη του Ελληνικού Εμφυλίου.
Οι επιχειρήσεις του Εθνικού Στρατού (επιχείρηση ΠΥΡΣΟΣ), κατέληξαν στην ήττα του Δημοκρατικού Στρατού, με το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεών του να υποχωρεί προς την Αλβανία. Οι μάχες του Γράμμου και του Βιτσίου σημάδεψαν το στρατιωτικό τέλος μιας από τις πιο αιματηρές και διχαστικές περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Για τη δική μας ιστορική και πολιτική ανάγνωση, η νίκη του Εθνικού Στρατού απέτρεψε την επικράτηση ενός κομμουνιστικού καθεστώτος, διατήρησε την Ελλάδα στον ελεύθερο δυτικό κόσμο και καθόρισε αποφασιστικά τη μετέπειτα θετική πορεία της χώρας.
Ο Εμφύλιος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να ξαναχωρίζει τους Έλληνες. Η εθνική συμφιλίωση αποτελεί κατάκτηση της Δημοκρατίας και οφείλει να προστατεύεται.
Η Ιστορία, όμως, δεν μπορεί ούτε να διαγράφεται ούτε να ξαναγράφεται ανάλογα με τις πολιτικές επιδιώξεις κάθε εποχής.
Και η εικόνα του Ιουλίου του 2026 θα μείνει χαρακτηριστική:
Στο Βίτσι, η ΚΝΕ να τιμά τον Δημοκρατικό Στρατό. Στο Γράμμο, ο Αρχηγός ΓΕΣ να βρίσκεται δίπλα στους σημερινούς φρουρούς των ελληνικών συνόρων.