Του Ηλία Προύφα
Ένα συγκεκριμένο εκλογικό σενάριο είναι αυτό που τις τελευταίες ημέρες προκαλεί συζητήσεις και προβληματισμό στο εσωτερικό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Προχθές, μέσα από το KranosGR, αναφερθήκαμε στο σενάριο που κυκλοφορεί έντονα και κάνει λόγο είτε για παράταση της θητείας των Αρχηγών των Γενικών Επιτελείων λόγω εκλογών είτε για διενέργεια κρίσεων νωρίτερα, ακόμη και μέσα στον Δεκέμβριο του 2026.
Ποια είναι όμως η ημερομηνία που μπορεί να δημιουργήσει πραγματικό πρόβλημα στον προγραμματισμό των κρίσεων;
Σύμφωνα με το σενάριο που συζητείται, η ημερομηνία αυτή είναι η Κυριακή 7 Μαρτίου 2027.
Η συγκεκριμένη ημερομηνία «κουμπώνει» πολιτικά με όσα έχει αναφέρει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης περί εκλογών την άνοιξη του 2027, ακόμη και με τη γνωστή αναφορά στις κάλπες «με φουτεράκι». Παράλληλα, αφήνει θεωρητικά χρόνο ώστε, εφόσον απαιτηθεί δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, να έχει προκύψει κυβέρνηση πριν η χώρα μπει στην τελική ευθεία για την ανάληψη της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Για το πολιτικό σύστημα, η ημερομηνία αυτή δεν θα δημιουργούσε κατ’ ανάγκη πρόβλημα. Θα ήταν μια εκλογική αναμέτρηση λίγο πριν από τη λήξη της κυβερνητικής θητείας και θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως επιλογή κοντά στην ολοκλήρωση της τετραετίας.
Το πρόβλημα όμως εντοπίζεται στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Εάν οι εκλογές διενεργηθούν την Κυριακή 7 Μαρτίου 2027, τότε η διάλυση της Βουλής θα πρέπει να γίνει περίπου έναν μήνα νωρίτερα, δηλαδή στις αρχές Φεβρουαρίου. Το Σύνταγμα προβλέπει ότι το προεδρικό διάταγμα διάλυσης της Βουλής περιλαμβάνει και την προκήρυξη εκλογών μέσα σε τριάντα ημέρες.
Εκεί ακριβώς αρχίζει το πρόβλημα.
Εάν οι κρίσεις των Αρχηγών ξεκινήσουν στις 10 ή στις 15 Ιανουαρίου και ακολουθήσουν οι κρίσεις μέχρι τον βαθμό του Συνταγματάρχη, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο η χώρα να μπαίνει σε προεκλογική περίοδο την ώρα που αξιωματικοί θα περιμένουν ΦΕΚ αποστρατείας, τοποθετήσεις και διοικητικές μεταβολές.
Νομικά, μέχρι την ημέρα διάλυσης της Βουλής μπορεί να γίνουν διαδικασίες. Πολιτικά όμως, μια τέτοια εξέλιξη δύσκολα θα περάσει χωρίς αντιδράσεις. Η αντιπολίτευση είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα θέσει θέμα «παγώματος» των κρίσεων, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει μια απερχόμενη κυβέρνηση να δεσμεύσει την επόμενη με κρίσιμες αποφάσεις στην κορυφή των Ενόπλων Δυνάμεων.
Το μεγαλύτερο ζήτημα αφορά τις τακτικές κρίσεις του Μαρτίου. Ο νόμος προβλέπει ότι οι αξιωματικοί κρίνονται κάθε έτος στις τακτικές κρίσεις, οι οποίες διενεργούνται τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο.
Όμως, όταν διαλύεται η Βουλή και η χώρα μπαίνει σε προεκλογική περίοδο, ενεργοποιείται το πλαίσιο αναστολής προσλήψεων και υπηρεσιακών μεταβολών, όπως προβλέπεται στις σχετικές οδηγίες του Υπουργείου Εσωτερικών.
Άρα, με εκλογές στις 7 Μαρτίου, οι τακτικές κρίσεις του Μαρτίου μπαίνουν σε εξαιρετικά δύσκολη ζώνη. Δεν μιλάμε απλώς για ένα υπηρεσιακό θέμα. Μιλάμε για μια αλυσίδα αποφάσεων που ξεκινά από την κορυφή της στρατιωτικής ηγεσίας και φτάνει μέχρι τον βαθμό του Συνταγματάρχη.
Σε αυτό το σενάριο, υπάρχουν τρεις πιθανές επιλογές:
Πρώτον, να γίνουν έκτακτες κρίσεις νωρίτερα, είτε μέσα στον Δεκέμβριο του 2026 είτε πολύ νωρίς τον Ιανουάριο του 2027.
Δεύτερον, να υπάρξει νομοθετική ρύθμιση για παράταση της θητείας των Αρχηγών για έναν ακόμη χρόνο, μέχρι τον Ιανουάριο του 2028.
Τρίτον, να μεταφερθούν οι τακτικές κρίσεις Αρχηγών και Ανώτερων Αξιωματικών μέχρι το βαθμό του Συνταγματάρχη και αντίστοιχων σε ΠΝ και ΠΑ για μετά τις εκλογές και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, κάτι που επίσης θα απαιτούσε θεσμική τακτοποίηση, ώστε να μη μείνει κενό ή αμφισβήτηση στη διαδικασία.
Βέβαια, σήμερα κυκλοφόρησαν και δύο άλλες ημερομηνίες για τις εκλογές: 25 Απριλίου 2027 και 9 Μαΐου 2027. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόβλημα για τις κρίσεις περιορίζεται σημαντικά, αφού θα υπάρχει χρόνος να διενεργηθούν κανονικά οι κρίσεις των Ενόπλων Δυνάμεων στους προβλεπόμενους χρόνους.
Υπάρχει, τέλος, και το σενάριο των εκλογών το φθινόπωρο του 2026, μετά τη ΔΕΘ. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, τότε οι κρίσεις του Ιανουαρίου θα γίνουν κανονικά, αλλά προφανώς μέσα σε εντελώς διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον.
Σε κάθε περίπτωση, όλα τα παραπάνω παραμένουν σενάρια. Όμως είναι φυσικό να συζητούνται, από τη στιγμή που ο εκλογικός χρόνος έχει αρχίσει να συνδέεται με κρίσιμες αποφάσεις στις Ένοπλες Δυνάμεις.
Και το ερώτημα πλέον είναι σαφές:
Θα προλάβουν οι κρίσεις τις εκλογές ή θα τις μπλοκάρει η κάλπη;