Του Ηλία Προύφα
Ένα σχέδιο με σαφές βιομηχανικό, τεχνολογικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα για την επόμενη ημέρα της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας παρουσίασε ο Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικών Ναυπηγείων και Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου ONEX, Πάνος Ξενοκώστας, στο πλαίσιο του Blue Strategy Summit που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα.
Το «Ελληνικό Ναυπηγικό Μανιφέστο – Πλαίσιο Θέσεων & Ενεργειών 2026-2030» αποτελεί ουσιαστικά έναν οδικό χάρτη για τη μετατροπή της Ελλάδας σε νότιο ευρωπαϊκό ναυπηγικό πυλώνα, με αιχμή τη συνεργασία Ελλάδας, Ηνωμένων Πολιτειών και Νότιας Κορέας.
Ο κ. Ξενοκώστας έθεσε στο επίκεντρο την ανάγκη η χώρα να περάσει από τη λογική της περιορισμένης ναυπηγοεπισκευαστικής δραστηριότητας και της συντήρησης, στο μοντέλο της εγχώριας ναυπήγησης, της υψηλής τεχνολογίας, των αυτοματισμών και της εξαγωγικής παραγωγής.
Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα απουσίαζε επί σχεδόν 25 χρόνια από τη διεθνή ναυπηγική βιομηχανία, ενώ το 2019 κανένα από τα μεγάλα ναυπηγεία της χώρας δεν λειτουργούσε πλήρως. Η επανεκκίνηση των ναυπηγείων, όπως ανέφερε, σηματοδότησε την αφετηρία μιας νέας εθνικής βιομηχανικής στρατηγικής.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή των εργαζομένων, της διοίκησης και των επενδυτών, τονίζοντας ότι από την πρώτη ημέρα λειτούργησαν ως μία ομάδα με κοινό στόχο να ξανασταθεί η ελληνική ναυπηγική βιομηχανία στα πόδια της.
Παράλληλα, σημείωσε τον ρόλο της ελληνικής κυβέρνησης από το 2019 έως σήμερα, με τη συμβολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και των υπουργείων Ανάπτυξης, Ναυτιλίας και Εργασίας στη διαμόρφωση του θεσμικού και επιχειρησιακού πλαισίου που επέτρεψε την επανεκκίνηση των ναυπηγείων και την προσέλκυση νέων επενδύσεων.
Από την επανεκκίνηση στη ναυπηγική κυριαρχία
Σύμφωνα με το Μανιφέστο, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αναβιώσουν τα ελληνικά ναυπηγεία, αλλά να δημιουργηθεί ένα νέο παραγωγικό οικοσύστημα που θα συνδέει τη ναυπηγική βιομηχανία με τη ναυτιλία, τις λιμενικές υποδομές, την ενέργεια, την άμυνα, την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογίες διττής χρήσης.
Στο επίκεντρο της στρατηγικής βρίσκεται η μετάβαση της Ελλάδας από τον ρόλο του καταναλωτή ναυπηγικής τεχνολογίας στον ρόλο του παραγωγού και εξαγωγέα τεχνογνωσίας, συστημάτων και ολοκληρωμένων λύσεων.
Ο Πρόεδρος της ΕΕΝ στάθηκε ιδιαίτερα στη στρατηγική συμφωνία ONEX – HANWHA, επισημαίνοντας τη γεωπολιτική διάσταση που αποκτά. Όπως ανέφερε, η συμφωνία δημιουργεί έναν νέο τριμερή βιομηχανικό και στρατηγικό άξονα Ελλάδας, ΗΠΑ και Νότιας Κορέας, σε μια περίοδο όπου η αμερικανική ισχύς, η ελληνική ναυτική παράδοση και η νοτιοκορεατική ναυπηγική τεχνογνωσία μπορούν να συναντηθούν σε ένα κοινό παραγωγικό σχέδιο.
Τα ναυπηγεία της ONEX σε Ελευσίνα και Σύρο αποκτούν, σύμφωνα με τον ίδιο, επιχειρησιακό βάθος, δυνατότητες καθετοποίησης και προοπτική να εξελιχθούν σε στρατηγικό ναυπηγικό και λιμενικό κέντρο για τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Πρόταση για ευρωπαϊκό σύμφωνο ναυπηγικής κυριαρχίας
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης Ξενοκώστα ήταν η πρόταση για τη δημιουργία ενός «EU Shipbuilding Sovereignty Pact», δηλαδή ενός ευρωπαϊκού συμφώνου ναυπηγικής κυριαρχίας.
Όπως τόνισε, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται άμεσες αποφάσεις για την επανεκκίνηση της παραγωγικής της βάσης, καθώς η εμπορική ναυπηγική βιομηχανία της Ευρώπης παραμένει ουσιαστικά αδρανής.
Το Μανιφέστο περιλαμβάνει συγκεκριμένους τύπους πλοίων και εφαρμογών που μπορούν να ενταχθούν σε ένα τέτοιο πλαίσιο, όπως ρυμουλκά, ακτοπλοϊκά, RO-RO, ενεργειακά πλοία, αμυντικές μονάδες, υποβρύχια και αυτόνομα σκάφη επιτήρησης.
Ο κ. Ξενοκώστας υπογράμμισε επίσης την ανάγκη ειδικής πρόβλεψης για την Ελλάδα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η χώρα διαθέτει τη μεγαλύτερη ακτογραμμή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το μεγαλύτερο νησιωτικό σύμπλεγμα και κρίσιμο γεωπολιτικό αποτύπωμα στα θαλάσσια σύνορα της Ευρώπης.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε η Ελλάδα να εξαιρεθεί από οριζόντιους περιορισμούς κρατικών ενισχύσεων σε κρίσιμες ναυπηγικές, λιμενικές και βιομηχανικές υποδομές στρατηγικής σημασίας, ώστε να μπορεί να καλύπτει αυτόνομα εθνικές ανάγκες και να περιορίζει τη διαρροή κεφαλαίων προς ναυπηγεία τρίτων χωρών.
Τα χρηματοδοτικά εργαλεία
Στο σκέλος της χρηματοδότησης, ο Πρόεδρος της ΕΕΝ και της ONEX πρότεινε την ίδρυση Αυτόνομου Ταμείου Ναυπηγικής Ανάκαμψης, τη μέγιστη ενίσχυση επενδύσεων σε τεχνητή νοημοσύνη, αυτοματισμούς και ρομποτικά συστήματα, καθώς και τη ριζική αναθεώρηση του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων.
Όπως σημείωσε, το υφιστάμενο πλαίσιο δεν ανταποκρίνεται πλέον στις νέες γεωπολιτικές και βιομηχανικές συνθήκες.
Παράλληλα, εισηγήθηκε τη θεσμοθέτηση ειδικών ζωνών ναυπηγικής ανάπτυξης, με στόχο τον δίκαιο ανταγωνισμό, τις υψηλές πραγματικές αμοιβές, τα κορυφαία πρότυπα ασφάλειας εργασίας και την πλήρη περιβαλλοντική εναρμόνιση.
Τα οφέλη για την Ελλάδα
Σημαντικό κεφάλαιο του Μανιφέστου αποτελεί η οικονομική και γεωπολιτική επίδραση που μπορεί να έχει για την Ελλάδα η εφαρμογή του.
Σύμφωνα με τον κ. Ξενοκώστα, στόχος είναι να συγκρατηθούν δισεκατομμύρια ευρώ εντός της χώρας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντί να διοχετεύονται σε ναυπηγεία τρίτων χωρών. Η εγχώρια προστιθέμενη αξία μπορεί, όπως ανέφερε, να υπερβεί το 70% σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των πλοίων.
Η στρατηγική αυτή συνδέεται με τη δημιουργία χιλιάδων νέων θέσεων εργασίας, την ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανικής αλυσίδας, την αμυντική και ενεργειακή αυτονομία, αλλά και την αναβάθμιση της διαπραγματευτικής θέσης της Ελλάδας ως δύναμης θαλάσσιας ασφάλειας της Δύσης.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οφέλη αφορούν στη μείωση της εξάρτησης από κρατικά επιδοτούμενα ναυπηγεία τρίτων χωρών, στην αξιοποίηση νοτιοκορεατικής τεχνολογίας αυτοματισμών και τεχνητής νοημοσύνης μέσω της ελληνικής ναυπηγικής υποδομής, αλλά και στη διάνοιξη νέων κοινών αγορών με εφαλτήριο την Ελλάδα.
Smart Shipyard Hub στην Ευρώπη
Στο τεχνολογικό σκέλος, ο κ. Ξενοκώστας αναφέρθηκε στη δημιουργία του πρώτου «Smart Shipyard Hub» στην Ευρώπη, με επίκεντρο τα ναυπηγεία της ONEX.
Στόχος, όπως είπε, είναι η καθιέρωση των ελληνικών ναυπηγείων ως τεχνολογικού κόμβου τεχνητής νοημοσύνης, αυτοματισμών και βιομηχανικών καινοτομιών για ολόκληρη την Ευρώπη.
Το μοντέλο αυτό συνδέεται με μια ευρύτερη στρατηγική Blue Economy, η οποία περιλαμβάνει βαριά βιομηχανία, λιμενικές υποδομές, ενεργειακές και αμυντικές λύσεις, εξωστρεφή ανάπτυξη και υψηλές αμοιβές εργαζομένων.
Οι στόχοι για την περίοδο 2026-2036
Στο οικονομικό σκέλος, ο Πρόεδρος της ΕΕΝ παρουσίασε συγκεκριμένους στόχους για την περίοδο 2026-2036.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης του κλάδου από 6% έως 8%, άμεση και έμμεση συνεισφορά άνω του 2% στο ελληνικό ΑΕΠ, δημιουργία και διατήρηση περισσότερων από 15.000 μόνιμων θέσεων εργασίας στο συνολικό οικοσύστημα ναυπηγείων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, καθώς και απορρόφηση περισσότερων από 2.500 νέων Ελλήνων επιστημόνων και μηχανικών σε τμήματα υψηλής τεχνολογίας.
Παράλληλα, τέθηκε ως στόχος ετήσιος κύκλος εργασιών άνω των 3 δισ. ευρώ, με τις εξαγωγές να εκτιμάται ότι θα υπερβαίνουν το 50% της συνολικής παραγωγής σε τομείς όπως αμυντικά συστήματα, eco-ships, ενεργειακά πλοία, offshore εφαρμογές και ακτοπλοΐα.
Κλείνοντας, ο Πάνος Ξενοκώστας έστειλε μήνυμα για τον στρατηγικό χαρακτήρα των ελληνικών ναυπηγείων, τονίζοντας ότι δεν αποτελούν απλώς επιχειρηματικές μονάδες, αλλά εθνικό παραγωγικό κεφάλαιο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, τη ναυτιλία και τη βιομηχανική αυτονομία της χώρας.
Δείτε το βίντεο με την ομιλία του Προέδρου της ΟΝΕΧ, Πάνου Ξενοκώστα:
