Τέλος τα ανώνυμα δημοσιεύματα και οι ανώνυμες καταγγελίες στο διαδίκτυο. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν ποιοι γράφουν και ποιοι είναι οι ιδιοκτήτες ιστοσελίδων
Του Ηλία Προύφα
Αλλάζουν όλα στο τοπίο της ενημέρωσης, με την ανωνυμία στο διαδίκτυο –τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης– να φτάνει στο τέλος της. Η νέα ρύθμιση που προωθεί η πολιτική ηγεσία, με το δίδυμο Μαρινάκη – Κιρμικίρογλου να βάζει τάξη σε έναν χώρο που για χρόνια λειτουργούσε χωρίς σαφείς κανόνες, ανοίγει μια νέα εποχή διαφάνειας και λογοδοσίας.
Σύμφωνα με εγκύκλιο του Γενικού Γραμματέα Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρη Κιρμικίρογλου, αποσαφηνίζονται πλήρως οι υποχρεώσεις των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης, τόσο για το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς όσο και για τους οικονομικούς πόρους που λαμβάνουν – ιδίως από την κρατική διαφήμιση.
Με βάση το νέο καθεστώς και όπως προβλέπεται στο άρθρο 27 του νόμου, κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον χώρο της ενημέρωσης –είτε πρόκειται για τηλεόραση, ραδιόφωνο, έντυπο Τύπο είτε για ιστοσελίδες και ψηφιακές πλατφόρμες– υποχρεούται να αναρτά στον ιστότοπό της, με εμφανή και εύκολα προσβάσιμο τρόπο, πλήρη «ακτινογραφία» της δομής της.
Ειδικότερα, οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης οφείλουν να δημοσιοποιούν:
την επίσημη επωνυμία ή τις επίσημες επωνυμίες τους και τα πλήρη στοιχεία επικοινωνίας,
το όνομα ή τα ονόματα του άμεσου ή έμμεσου ιδιοκτήτη ή ιδιοκτητών που έχουν τη δυνατότητα επιρροής στη δραστηριότητα και στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένης και της συμμετοχής του κράτους ή δημόσιων αρχών,
το όνομα ή τα ονόματα των πραγματικών δικαιούχων, όπως αυτοί ορίζονται στο άρθρο 3 σημείο 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/849,
το συνολικό ετήσιο ποσό των δημόσιων πόρων από κρατική διαφήμιση που λαμβάνουν, καθώς και τα έσοδα από διαφημίσεις που προέρχονται από δημόσιες αρχές ή οντότητες τρίτων χωρών.
Το ορόσημο της 30ής Ιουνίου
Ιδιαίτερη σημασία έχει το χρονοδιάγραμμα που τίθεται, καθώς η πολιτεία ορίζει ως καταληκτική ημερομηνία για τη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων του έτους 2025 την 30ή Ιουνίου 2026. Πρόκειται για μια κρίσιμη τομή, που στοχεύει στο να γνωρίζει ο πολίτης με ακρίβεια πού κατευθύνεται το δημόσιο χρήμα στον χώρο της ενημέρωσης.
Ποιοι θεωρούνται «υπόχρεοι»
Η εγκύκλιος ξεκαθαρίζει και βασικούς ορισμούς:
Ως «υπηρεσία μέσων ενημέρωσης» λογίζεται κάθε υπηρεσία της οποίας κύριος σκοπός είναι η παροχή περιεχομένου (ειδησεογραφικού, ψυχαγωγικού ή εκπαιδευτικού) στο ευρύ κοινό, υπό τη συντακτική ευθύνη παρόχου.
Ως «υπόχρεοι» θεωρούνται όλα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες και έχουν την ευθύνη για την επιλογή και οργάνωση του περιεχομένου.
Ως «πραγματικοί δικαιούχοι» νοούνται τα φυσικά πρόσωπα που ελέγχουν άμεσα ή έμμεσα μια επιχείρηση, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή οδηγία, με υποχρέωση παραπομπής ή άντλησης των στοιχείων από το σχετικό Μητρώο.
Τι αλλάζει στην πράξη
Ιδιαίτερη σημασία έχει και μια παράμετρος που για χρόνια αποτελούσε «ανοιχτή πληγή» στον χώρο της ενημέρωσης, και ειδικά στο ρεπορτάζ της εθνικής άμυνας.
Το φαινόμενο της ανώνυμης παρουσίας είχε, σύμφωνα με παράγοντες του χώρου, ξεπεράσει κάθε όριο, με ιστοσελίδες χωρίς ταυτότητα να διοχετεύουν πληροφορίες, «ειδήσεις» ή ακόμη και καταγγελίες, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση στο κοινό, αλλά και να πλήττεται η αξιοπιστία της ενημέρωσης σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο πεδίο, όπως αυτό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Παράλληλα, καταγράφονταν και σημαντικές στρεβλώσεις στον τομέα της αγοράς, καθώς ανώνυμες ιστοσελίδες, παρότι φιλοξενούσαν διαφημίσεις και αποκόμιζαν έσοδα, δεν κατέβαλλαν τις προβλεπόμενες εισφορές προς τον ΕΔΟΕΑΠ, την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία, σε αντίθεση με τα νόμιμα μέσα που απασχολούν επαγγελματίες δημοσιογράφους.
Το ζήτημα αυτό είχε αναδειχθεί και στην ετήσια Γενική Συνέλευση της Ένωσης Συντακτών Επαρχιακού Τύπου, της οποίας ενεργό μέλος αποτελεί και το kranosgr.com, επισημαίνοντας την ανάγκη για ίσους όρους ανταγωνισμού και διασφάλιση της διαφάνειας στον χώρο των ΜΜΕ.
Μάλιστα στην εκδήλωση είχε παρευρεθεί και ο Γενικό Γραμματέας
Το μήνυμα της επόμενης ημέρας
Η εποχή των «ανώνυμων» sites φαίνεται να φτάνει στο τέλος της. Το νέο πλαίσιο βάζει κανόνες, ενισχύει την αξιοπιστία της ενημέρωσης και δημιουργεί ένα πιο καθαρό τοπίο για επαγγελματίες και αναγνώστες.
Για πρώτη φορά, ο πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε μέσο και πώς αυτό χρηματοδοτείται. Και αυτό, σε έναν χώρο όπως η ενημέρωση, δεν είναι απλώς μια αλλαγή – είναι μια αναγκαία τομή.