Διασχίζοντας τη λεωφόρο Μεσογείων, ακριβώς απέναντι από το νοσοκομείο «Σωτηρία», αντικρίζει κανείς ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα εργοτάξια στην Αθήνα. Γερανοί, μπουλντόζες, φορτηγά, συνεργεία μηχανικών, τεχνικών και εργατών δουλεύουν εδώ και καιρό στο φουλ για να κατασκευαστεί στην ώρα του το νέο υπερσύγχρονο βιοκλιματικό κτίριο που θα φιλοξενήσει τις κεντρικές υπηρεσίες της ΔΕΗ.
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, στον ίδιο χώρο, περίπου 19 στρεμμάτων, βρισκόταν το στρατόπεδο Αντισυνταγματάρχη Μιχαήλ Πλέσσα. Οι περαστικοί διαπίστωναν με έκπληξη ότι δεν απείχε παρά ελάχιστα από το στρατόπεδο Παπάγου, δηλαδή το Πεντάγωνο. Μόλις ένα οικοδομικό τετράγωνο χωρίζει τις δύο εγκαταστάσεις, κάτι λιγότερο από 150 μέτρα. Στον αριθμό 211 της Μεσογείων το πρώην στρατόπεδο Πλέσσα, στο 227-231 το Πεντάγωνο.
«Φαντάσματα»
Φαινόμενο που μάλλον αποτελούσε κανόνα και όχι εξαίρεση στη χωροταξική διάταξη των στρατοπέδων. Σε μερικές εκατοντάδες μέτρα βρίσκονται ακόμα δύο. Το ενεργό στρατόπεδο Φακίνου στη λεωφόρο Κανελλοπούλου και στη Μεσογείων 96 το πρώην στρατόπεδο Ιλαρχου Νικολάου Βαρύτη, όπου σήμερα διάφορα κτίριά του έχουν μετατραπεί σε ξενώνες φιλοξενίας. Και λίγες εκατοντάδες μέτρα πιο πέρα, στο Γουδή, το στρατόπεδο Νικολάου Ζορμπά, όπου εδρεύει η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση Υποστήριξης (ΑΣΔΥΣ).
Σε μια ακτίνα δηλαδή 1,5 χιλιομέτρου από το Πεντάγωνο, τέσσερα ακόμα στρατόπεδα, τα δύο ενεργά. Εντυπωσιακό δείγμα, φυσικά όχι μοναδικό, της ανυπαρξίας σοβαρού σχεδιασμού στη διαμόρφωση της δομής των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ειδικότερα της χωροταξικής κατανομής των στρατοπέδων. Υπερπληθώρα, πολυσπερμία, αλλού υπερσυσσώρευση και αλλού ελλείμματα, δημιουργία και παράταση λειτουργίας πολλές φορές υπό το βάρος κοινωνικών και πάντως μη στρατιωτικών σκοπιμοτήτων, καθώς γύρω από αυτά, ιδίως τα πολυπληθή στρατόπεδα, χτίστηκαν ζωτικά τοπικά οικονομικά και εμπορικά οικοσυστήματα.
Προσθέτοντας στο γνωστό παλαιότερο δόγμα «κάθε πόλη και στάδιο, κάθε χωριό και γυμναστήριο», το «κάθε πόλη και στρατόπεδο (-α), κάθε χωριό και μονάδα». Η Ελλάδα έχει περίπου 800 στρατόπεδα, παραπάνω από των ΗΠΑ για τις δικές τους Ενοπλες Δυνάμεις, όπως συχνά τονίζει ο νυν υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, δίνοντας το μέτρο της… απελπισίας του ιδίου και των (όποιων φιλότιμων) προκατόχων του μπροστά σε ένα all time classic πρόβλημα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Από τα στρατόπεδα αυτά, δεκάδες είναι ήδη ερειπωμένα. Εχουν εγκαταλειφθεί, άλλα εδώ και χρόνια, πολλά πρόσφατα και, στην κυριολεξία, ρημάζουν. «Μαγική λέξη» για τους πολιτικούς προϊσταμένους του Πενταγώνου η «αξιοποίηση».
Τουτέστιν, η κατάργηση, συνοδευόμενη από εκμίσθωση, με αλλαγή χρήσης είτε σε ιδιωτικό φορέα ή απλά παραχώρηση σε δημόσιο ή αυτοδιοικητικό φορέα για κοινωνική δραστηριότητα και μετατροπή σε χώρο πρασίνου. Για 137 από αυτά, ο κ. Δένδιας πέρυσι δεσμεύτηκε ότι θα μπει σε πρώτη φάση λουκέτο. Αργότερα προστέθηκαν άλλα σαράντα πέντε.
Επομένως, τα στρατόπεδα και ως έρημες εκτάσεις, σταδιακά θα λιγοστέψουν, σημαντικό βήμα προς τον εξορθολογισμό του τοπίου. Από την άλλη, η αξιοποίησή τους ανοίγει για αρκετά εξ αυτών νέους ορίζοντες.
Καθ’ ύλην αρμόδιος για την αξιοποίηση των στρατοπέδων, ο Φορέας Αξιοποίησης Ακινήτων Ενόπλων Δυνάμεων (ΦΑΑΕΔ), που συστάθηκε πέρυσι. Αποστολή του, η αξιοποίηση των χαρακτηρισθέντων μη επιχειρησιακά αναγκαίων ακινήτων του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Αμυνας (ΤΑΕΘΑ) και των λοιπών εποπτευομένων φορέων του υπουργείου Εθνικής Αμυνας. Απευθείας διάδοχος της Υπηρεσίας Αξιοποίησης Ακίνητης Περιουσίας Ενόπλων Δυνάμεων (ΥΠΑΑΠΕΔ), που ιδρύθηκε το 2016 και προχώρησε σε κάποιες πρώτες κινήσεις εκμίσθωσης/παραχώρησης ανενεργών στρατοπέδων σε τρίτους. Η πρόθεση είναι πλέον όλα να επιταχυνθούν.
Οι κοινωνικές κατοικίες
Ετσι, το στρατόπεδο Πλέσσα δεν είναι το μοναδικό πρώην στρατόπεδο που «μεταμορφώνεται», αλλάζοντας ιδιοκτήτη, χρήση και λειτουργία, αλλά και συνιστά ένα από τα σημαντικότερα και δαπανηρότερα κατασκευαστικά projects στη χώρα. Ανάλογης -και υπέρτερης ακόμα- δυναμικής έργα είναι η μετατροπή του πρώην στρατοπέδου Γκόνου της Θεσσαλονίκης σε κέντρο logistics, το μεγαλύτερο της Βόρειας Ελλάδας, όπως και της ανέγερσης στο πρώην στρατόπεδο Καρατάσου, επίσης στη συμπρωτεύουσα, του νέου αντικαρκινικού νοσοκομείου.
Το σύνολο των προϋπολογισμών των τριών αυτών projects και των μισθωμάτων που θα καταβληθούν από τους αναδόχους στο κράτος ξεπερνάει το 1 δισ. ευρώ. Επιπλέον αυτών, ήδη στις Σέρρες το πρώην στρατόπεδο Κολοκοτρώνη έχει μετατραπεί σε Επιχειρηματικό Πάρκο, φιλοξενώντας και την Εκθεση SERREXPO, ενώ το πρώην στρατόπεδο Λιόση, στα Ανω Λιόσια, έχει μετατραπεί σε χώρο ψυχαγωγίας, με επίκεντρο τις νεροτσουλήθρες, από ιδιωτική εταιρεία.
Βέβαια, οι περιπτώσεις για ανάλογα μεγάλα projects δεν είναι πολλές. Ετσι, για την επιτάχυνση των ρυθμών αξιοποίησης των ανενεργών στρατοπέδων του ΥΠΕΘΑ, πέραν της επιχειρηματικής/επενδυτικής πτυχής, έστω μικρότερου βεληνεκούς, υπάρχει και η δυνατότητα εξυπηρέτησης κοινωνικών αναγκών. Με επιλογές αφενός της παραχώρησης σε δήμους για τη μετατροπή τους σε χώρους πρασίνου, πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων, καθώς και ψυχαγωγίας/αναψυχής προς όφελος των τοπικών κοινωνιών, αφετέρου όμως σε περιοχές ανάπτυξης στρατιωτικών ή και κοινωνικών κατοικιών, με το κοινωνικό αποτύπωμα έντονο σε κάθε περίπτωση.
Στο παραπάνω πλαίσιο, μόλις την περασμένη Τρίτη, με τροπολογία που ψηφίστηκε στη Βουλή, οριστικοποιήθηκαν οι όροι συνεργασίας μεταξύ των υπουργείων Εθνικής Αμυνας και Κοινωνικής Συνοχής για την ανέγερση κοινωνικών κατοικιών σε ακίνητα του ΤΑΕΘΑ, αντί συνολικού αντιτίμου 70 εκατ. ευρώ, που θα προέλθουν από ανεκτέλεστες πιστώσεις του προγράμματος «Σπίτι Μου». Επελέγησαν τα στρατόπεδα Παπαστάθη στις Αχαρνές, Ζιάκα στο Ελευθέριο-Κορδελιό Θεσσαλονίκης και Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα.
Υπενθυμίζεται ότι από το βήμα της περυσινής Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης εξήγγειλε την άμεση έναρξη προγράμματος ανέγερσης, σε πρώτη φάση, περίπου 2.000 κοινωνικών κατοικιών σε πρώην στρατόπεδα.
Πλέσσα – ΔΕΗ
Η χωροταξική διάταξη των υπηρεσιών της ΔΕΗ ήταν σταθερός «πονοκέφαλος» για τις διοικήσεις της από το 2000. Οι κεντρικές υπηρεσίες της στη Χαλκοκονδύλη είχαν υπερβεί τα όρια του τετραγώνου και είχαν επεκταθεί σε διπλανά κτίρια. Υπήρξαν κατά καιρούς διάφορες σκέψεις και συζητήσεις για μεγάλα ακίνητα, ιδίως στον άξονα της λεωφόρου Κηφισού, όμως ουδέποτε ευδοκίμησαν. Η λύση δρομολογήθηκε από τη διοίκηση Στάσση.
Τον Φεβρουάριο του 2020, η ΔΕΗ επικράτησε στο διαγωνισμό του ΥΠΕΘΑ για το ακίνητο-φιλέτο της Μεσογείων, συνολικού εμβαδού 18.643 τ.μ., όπου στεγαζόταν το στρατόπεδο Πλέσσα. Ενα ολόκληρο τετράγωνο, περιβαλλόμενο από τις οδούς Γρηγορίου Ξενοπούλου – Ερνέστου Εμπάρ – Κ. Ουράνη – λεωφόρος Μεσογείων. Ακίνητο που βρίσκεται πολύ κοντά στους σταθμούς μετρό Κατεχάκη και Εθνικής Αμυνας, επί του άξονα της Μεσογείων, αλλά και πλησίον των λεωφόρων Κηφισίας και Κατεχάκη, κατά προέκταση της Περιφερειακής Υμηττού και της Αττικής οδού.
Ο σχεδιασμός αφορά τη δημιουργία χώρων κύριας χρήσης 29.900 τετραγωνικών μέτρων, ανώτατου ύψους 19,5 μέτρων του κτιριακού συγκροτήματος και δυναμικότητας 1.800 ατόμων. Προβλέπεται επίσης, η κατασκευή 3 υπόγειων επιπέδων, συνολικής επιφάνειας περίπου 29.000 τ.μ., για 607 θέσεις στάθμευσης. Ηδη προηγήθηκε η κατεδάφιση των 22 κτιρίων επιφάνειας 7.582 τ.μ. που βρίσκονταν εντός του στρατοπέδου. Τα πρώτα έργα, κατεδαφίσεων, εκσκαφών και αντιστηρίξεων ανέλαβε η ΤΕΡΝΑ, κατασκευαστική θυγατρική του ομίλου ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ, που σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αναλάβει και το περαιτέρω κατασκευαστικό project.
Το κτίριο διοίκησης θα αποτελείται από τρία υπόγεια, ισόγειο και τέσσερις ορόφους, με διευθυντικά γραφεία, γραφεία open space, αμφιθέατρο/αίθουσα ΜΜΕ, αίθουσες συσκέψεων κ.ά. Στο πλαίσιο του βιοκλιματικού σχεδιασμού του, με στόχευση σε LEED και WELL Platinum, θα εφαρμοστούν εξειδικευμένες τεχνικές εξοικονόμησης ενέργειας. Ανεξάρτητο κτίριο θα αποτελεί το κατάστημα προβολής της Εμπορίας. Το έργο προβλέπεται να παραδοθεί εντός του 2028.
Πριν από λίγες ημέρες ωστόσο, ορισμένα θεμελιακά δεδομένα του project μεταβλήθηκαν επί τα βελτίω, υποδηλώνοντας ότι εξελίσσεται σε μία από τις σοβαρότερες σύγχρονες παρεμβάσεις αστικής ανάπλασης στην πρωτεύουσα. Η ΔΕΗ συμφώνησε με την Dimand -είχε συμμετάσχει στον διαγωνισμό του 2020, αλλά βγήκε δεύτερη-, στη δημιουργία κοινής εταιρείας, -από 50%-, της Powerhub Properties Α.Ε., που αναλαμβάνει, αντί μόνο της ΔΕΗ, την ανάπλαση και εκμετάλλευση του ακινήτου. Με μίσθωση 50+10 ετών, αντί ετησίου μισθώματος 2,7 εκατ. ευρώ. Ο κατασκευαστικός προϋπολογισμός ανέβηκε στα 176 εκατ. ευρώ, από τα περίπου 110 εκατ. της αρχικής εκτίμησης του 2024.
Το στρατόπεδο οφείλει την ονομασία του στον αντισυνταγματάρχη Πεζικού Μιχαήλ Πλέσσα, που έλαβε μέρος σε πολλές μάχες στον Ελληνοϊταλικό και Ελληνογερμανικό Πόλεμο το 1940-1941. Τραυματίστηκε θανάσιμα κατά την κατάληψη του Υψώματος Ταμπουρίου της Πίνδου. Η λειτουργία του στρατοπέδου ξεκίνησε το 1955. Στην τελευταία περίοδο στέγαζε το Κέντρο Ερευνας και Τεχνολογίας του Ελληνικού Στρατού (ΚΕΤΕΣ), του οποίου αποστολή είναι η ανάπτυξη της εφαρμοσμένης και τεχνολογικής έρευνας στον στρατό, σε συνεργασία με ελληνικά και διεθνή Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα. Από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 είχαν ξεκινήσει οι πρώτες συζητήσεις για την παραχώρησή του. Πρώτος δυνητικός μνηστήρας ήταν το υπουργείο Παιδείας, με στόχο να ανεγερθεί εκεί η νέα Εθνική Βιβλιοθήκη. Αλλά ο χώρος δεν επαρκούσε, χρειαζόταν τουλάχιστον έκταση 50 στρεμμάτων και η προοπτική ναυάγησε.
Γκόνου – mega logistics center
Μία από τις σημαντικότερες επενδυτικές ευκαιρίες για τη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή της Βόρειας Ελλάδας είναι η αξιοποίηση του πρώην στρατοπέδου Γκόνου. Πρόκειται για έκταση περίπου 672 στρεμμάτων στη δυτική πλευρά της πόλης, στον Δήμο Δέλτα. Το έργο θεωρείται εθνικής σημασίας, καθώς αφορά τη δημιουργία ενός mega logistics center, που θα αναβαθμίσει σε πρωταγωνιστικό τον ρόλο της Θεσσαλονίκης ως κόμβου μεταφορών και εφοδιαστικής αλυσίδας στα Βαλκάνια και σε ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη
Το συγκεκριμένο ακίνητο βρίσκεται σε κομβικό σημείο, κοντά στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης. Επικοινωνεί σιδηροδρομικά με τον Εμπορικό Σταθμό του ΟΣΕ και τον ΟΛΘ, αλλά η γραμμή χρειάζεται αναβάθμιση. Κοντά στην ΠΑΘΕ και τους βασικούς οδικούς άξονες προς τα Βαλκάνια. Ο διαγωνισμός διενεργείται από τη Μονάδα Στρατηγικών Συμβάσεων (PPF). Είναι σε εξέλιξη, αλλά η αγορά ανυπομονεί για την έναρξη της επένδυσης, καθώς το project έχει δρομολογηθεί εδώ και χρόνια, όμως μόνο τελευταία οι διαδικασίες επιταχύνονται. Ο επιχειρηματικός κόσμος θεωρεί ότι το συγκεκριμένο έργο, σε συνδυασμό με την κατασκευή του 6ου προβλήτα του ΟΛΘ, μπορούν να αποτελέσουν game changers για την αγορά, αναβαθμίζοντας ριζικά τη θέση της συμπρωτεύουσας στους διεθνείς εφοδιαστικούς διαδρόμους, μειώνοντας δραστικά τους χρόνους μεταφοράς, λειτουργώντας ως καταλύτης για νέες επιχειρηματικές εγκαταστάσεις, επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ και τη δημιουργία χιλιάδων θέσεων εργασίας, αναπτύσσοντας ένα νέο παραγωγικό οικοσύστημα με υψηλή προστιθέμενη αξία.
Το συνολικό ύψος της αρχικής επένδυσης προσεγγίζει τα 260 εκατ. ευρώ. Ο προτιμητέος επενδυτής θα αναλάβει τη χρηματοδότηση, ανάπτυξη και εκμετάλλευση του πάρκου για τουλάχιστον 30 έτη. Διεκδικητές είναι η κοινοπραξία Goldair Cargo – Ομιλος Aktor και ο Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης (ΟΛΘ), συμφερόντων Ιβάν Σαββίδη, που ελέγχει δηλαδή το έτερο σκέλος του εμπορευματικού διαδρόμου, το λιμάνι. Στην πρώτη φάση συμμετείχαν ακόμη η Noval Property και η κοινοπραξία Trade Logistics-Interkat, που όμως έμειναν εκτός τελικού. Αγκάθι παραμένει η παρουσία οικισμού Ρομά εντός του ακινήτου.
Το στρατόπεδο Γκόνου πήρε το όνομά του από τον Γκόνο (Γεώργιο) Γιώτα, σπουδαίο οπλαρχηγό του Μακεδονικού Αγώνα, ο οποίος σκοτώθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1911, κατά τη διάρκεια συμπλοκής με τουρκικό απόσπασμα, μετά από προδοσία. Η δράση του έγινε θρύλος, ιδίως στον Βάλτο Γιαννιτσών και του προσδόθηκαν τα προσωνύμια «Στοιχειό» και «Θεριό του βάλτου». Στην αρχική χρήση του το στρατόπεδο αποτελούσε αποθήκη υλικού. Καθώς εντός αυτού υπήρχαν διάσπαρτα αρκετά επικίνδυνα πυρομαχικά, ο χώρος εκκαθαρίστηκε από το Τάγμα Εκκαθάρισης Ναρκοπεδίων Ξηράς του Ελληνικού Στρατού.
Καρατάσου – Νέο αντικαρκινικό νοσοκομείο
Το ερειπωμένο εδώ και χρόνια πρώην στρατόπεδο Καρατάσου (ή Καρατάσιου) στη βορειοδυτική πλευρά της Θεσσαλονίκης -στο οποίο μάλιστα ξέσπασε πυρκαγιά τα ξημερώματα της περασμένης Τετάρτης, αλλά κατασβέστηκε προτού πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις-, έχει επιλεγεί για την ανέγερση, σε τμήμα 150 στρεμμάτων της έκτασής του (661 στρέμματα), του Νέου Θεαγένειου. Του νέου υπερσύγχρονου Αντικαρκινικού Νοσοκομείου της συμπρωτεύουσας.
Το συγκεκριμένο project αποτελεί προσωπική δέσμευση του πρωθυπουργού. Οταν είχε επισκεφθεί τον χώρο, στον Δήμο Παύλου Μελά, δήλωσε: «Θα είναι το καλύτερο νοσοκομείο της Ελλάδος, τολμώ να πω και των Βαλκανίων, έτσι όπως το σχεδιάζουμε».
Βάσει του σχεδιασμού, πέραν των παθολογικών, χειρουργικών και διαγνωστικών μονάδων, θα περιλαμβάνει υποδομές για την ψυχολογική υποστήριξη ασθενών, την αποκατάστασή τους, την παροχή παρηγορητικής φροντίδας σε μη ιάσιμες περιπτώσεις και τη φιλοξενία συνοδών. Θα αναπτυχθεί σε κτιριακές εγκαταστάσεις συνολικού εμβαδού 55.000 τ.μ., με δυναμικότητα 425 κλινών, έναντι 330 στο σημερινό Θεαγένειο.
Το έργο προχωρεί. Τον Οκτώβριο αναμένεται η ανακήρυξη του προσωρινού αναδόχου, που θα κληθεί να υλοποιήσει το κορυφαίο ΣΔΙΤ στον χώρο της Υγείας, ύψους 434,68 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ). Το διεκδικούν ΑΒΑΞ, ΓΕΚ-ΤΕΡΝΑ και η κοινοπραξία Αktor-Metlen. Στην πρώτη φάση συμμετείχαν και η ΕΚΤΕΡ που αποκλείστηκε και η Plenary που αποσύρθηκε. Ο χρόνος κατασκευής υπολογίζεται σε 5 έτη και ο χρόνος συντήρησης και υποστήριξης της λειτουργίας του νέου έργου από τον ιδιώτη ανάδοχο σε άλλα 25 χρόνια.
Οι παλιότερες ενδείξεις στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη θέση που βρίσκεται το πρώην στρατόπεδο εντοπίζονται στην παρουσία της συμμαχικής στρατιάς της Αντάντ μεταξύ 1915 και 1917. Αργότερα, πέρασε στα χέρια του Ελληνικού Στρατού. Λειτούργησε μέχρι και το 2003. Μετά την αποχώρηση του στρατού, υπήρξαν πολλές αντιπαραθέσεις και εντάσεις για την προοπτική του. Με την τοπική κοινωνία να ζητεί την αξιοποίησή του ως χώρο πρασίνου και για αθλητικές και άλλες ήπιες δραστηριότητες, αποδεχόμενη ωστόσο -και αυτό είναι το πιο σημαντικό- την ανέγερση του Νέου Θεαγένειου σε ένα τμήμα του. Το στρατόπεδο οφείλει το όνομά του στον Δημήτριο ή Τσάμη Καρατάσο, οπλαρχηγό της Επανάστασης του 1821 που έδρασε στην περιοχή της Νάουσας, αργότερα στη Στερεά Ελλάδα, ενώ έγινε και υπασπιστής του Οθωνα.
Κολοκοτρώνη, Σέρρες – SEREXPO
Το αχανές, 289 στρεμμάτων, αλλά και ευρισκόμενο σε άκρως προνομιακή θέση εντός του αστικού ιστού της πόλης των Σερρών, στρατόπεδο Κολοκοτρώνη, από βασικός πυλώνας της στρατιωτικής υποδομής του νομού κατέληξε στα τέλη της δεκαετίας του 2000 να στεγάζει μόνο το Στρατιωτικό Πρατήριο. Μετά από διελκυστίνδα μιας δεκαετίας, παραχωρήθηκε το 2021 για 20+10 χρόνια στο Επιμελητήριο Σερρών για τη δημιουργία του Επιχειρηματικού Πάρκου Κολοκοτρώνη, ενός μόνιμου Επιχειρηματικού-Εκθεσιακού Κέντρου. Επειδή επρόκειτο για στόχο ζωής του τότε προέδρου του Επιμελητηρίου, Χρήστου Μέγκλα, η αδόκητη απώλειά του, τον Ιούλιο του 2021, οδήγησε στη μετονομασία του σε Επιχειρηματικό Πάρκο SEREXPO Χρήστου Μέγκλα.
Η SEREXPO διοργανώνεται από το Επιμελητήριο Σερρών από το 2015. Από το 2021 αναπτύσσεται στο πρώην στρατόπεδο Κολοκοτρώνη, προσελκύοντας κατά μέσο όρο ετησίως 160 εκθέτες και πάνω από 60.000 επισκέπτες. Φέτος θα διεξαχθεί το διάστημα 16-20 Σεπτεμβρίου, με τιμώμενη χώρα τη Βουλγαρία. Η εκθεση παρουσιάζει το παραγωγικό αποτύπωμα των Σερρών, με αιχμή τα τοπικά αγροδιατροφικά προϊόντα, αλλά και το τουριστικό κεφάλαιο του νομού, προβάλλοντας προορισμούς όπως το Οχυρό Ρούπελ, το σπήλαιο της Αλιστράτης, το αυτοκινητοδρόμιο Σερρών, η λίμνη Κερκίνη, και τις δυνατότητες θρησκευτικού τουρισμού.
Παράλληλα προχωρούν έργα αναβάθμισης του ίδιου του εκθεσιακού χώρου. Ανακαινίζονται 5 κτίρια, περίπου 1.000 τ.μ. το καθένα. Δύο προβλέπεται να λειτουργήσουν ως εκθεσιακοί χώροι για κλαδικές εκθέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, ένα ως συνεδριακό κέντρο, ένα ως χώρος για φιλοξενία start-ups/κέντρο νεοφυών επιχειρήσεων και καινοτομίας και ένα για γραφεία φορέων.
Λιόση, Ανω Λιόσια
Το ανενεργό στρατόπεδο Λιόση, στα Ανω Λιόσια, έκτασης περίπου 90 στρεμμάτων, είναι από τα πρώτα που παραχωρήθηκαν προς χρήση σε ιδιώτη. Προηγήθηκε η αποτυχημένη απόπειρα να χρησιμοποιηθεί ως προσωρινό κέντρο φιλοξενίας μεταναστών, την περίοδο 2015-2016. Τον Απρίλιο του 2017, το στρατόπεδο βγήκε από την ΥΠΑΑΠΕΔ σε πλειοδοτικό διαγωνισμό για μακροχρόνια εκμίσθωση. Πέρασε στα χέρια της εταιρείας Πάρκο Νερού Α.Ε. με μηνιαίο μίσθωμα 3.400 ευρώ για 25+25 έτη. Το οικονομικό όφελος για το ΤΕΘΑ είναι κατ’ ελάχιστον 1.152.322,54 ευρώ. Από τις 17 Ιουνίου 2020, το υδάτινο πάρκο Waterfun/Waterpark άνοιξε τις πύλες στους χώρους του πρώην στρατοπέδου και έκτοτε μαζεύει τα καλοκαίρια πλήθος επισκεπτών που διασκεδάζουν στις νεροτσουλήθρες του, τους καταρράκτες νερού, την τεράστια πισίνα και τις πολλές ακόμα άλλες παροχές που προσφέρει. Το πρώην στρατόπεδο πήρε την ονομασία του από τον καταγόμενο από την περιοχή, αντιστράτηγο Ευστάθιο Λιόση, ο οποίος πολέμησε στους Βαλκανικούς, σε όλες τις σημαντικές μάχες, του μικρασιατικού μετώπου και αργότερα στον Ελληνογερμανικό Πόλεμο, στην περιοχή του Αργους Ορεστικού.
Τα οκτώ στρατόπεδα που αλλάζουν χρήση
Την ίδια ώρα, μια σειρά από πρώην στρατόπεδα σε διάφορες περιοχές της χώρας, είτε ήδη αξιοποιούνται είτε έχει δρομολογηθεί η αλλαγή της χρήσης τους για διάφορους σκοπούς από τους δήμους. Ανάμεσα τους ξεχωρίζουν:
Η ίδρυση του Διαχρονικού Μουσείου Τρικάλων. Δρομολογήθηκε από το υπουργείο Πολιτισμού σε κτίριο των χώρων του ανενεργού στρατοπέδου Πούλιου, που βρίσκεται στις παρυφές του λόφου Προφήτη Ηλία. Το συγκεκριμένο τετραώροφο κτίριο στέγαζε στο παρελθόν το Στρατηγείο και την Ταξιαρχία Υποστηρίξεως (ΤΑΞΥΠ) του Α’ Σώματος Στρατού. Ηδη έχουν προχωρήσει οι εργασίες δομικής, ενεργειακής και λειτουργικής αναβάθμισης του κτιρίου, που στον πρώτο του όροφο, εμβαδού 500 τ.μ., θα φιλοξενεί τη μόνιμη έκθεση αρχαιοτήτων του Μουσείου.
Η κατασκευή στο πρώην στρατόπεδο Αθανασίου Τσαλτάκη στη Λαμία, εντός του αστικού ιστού, του νέου δικαστικού μεγάρου της πόλης. Ηδη από το 2010, στον χώρο 195,6 στρεμμάτων έχει αναπτυχθεί το Πάρκο Τσαλτάκη, με πολλές δυνατότητες αναψυχής, ψυχαγωγικού, πολιτιστικού, εκπαιδευτικού και αθλητικού χαρακτήρα. Το δικαστικό μέγαρο θα αναπτυχθεί μέσω ΣΔΙΤ σε έκταση περίπου 15 στρεμμάτων του πρώην στρατοπέδου, όπου ήδη εκτελέστηκαν εργασίες απομάκρυνσης τυχόν επικίνδυνων υλικών.
Η ανανέωση, που ανακοινώθηκε προ διμήνου, για μια τετραετία ακόμη, της παραχώρησης του στρατοπέδου Ιωάννη Πήλικα στον Δήμο Χαλκιδέων, για τη λειτουργία εντός αυτού της εκπαιδευτικής δομής των Εργαστηρίων Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) Χαλκίδας. Η δημιουργία Κέντρου Οπτικοακουστικής Βιομηχανίας στο πρώην στρατόπεδο Ανδρικάκη, εμβαδού 150 στρεμμάτων, στη Δράμα. Σχετική σύμβαση για την εκπόνηση του συνόλου των αναγκαίων μελετών υπέγραψαν τον Απρίλιο του 2025 η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, και η εκπρόσωπος της εταιρείας ΡΕΗΚΑΠ Α.Ε., Καλλίσσα Αποστολίδου.
Βάσει αυτής, η εταιρεία ανέλαβε την εκπόνηση των μελετών αποκατάστασης τεσσάρων κτιρίων εντός του στρατοπέδου, καθώς και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου τους για τη δημιουργία ενός σύγχρονου οπτικοακουστικού κόμβου που θα στεγάζει και το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας. Η μελέτη εγκρίθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο και το έργο βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη.
Ο σχεδιασμός για την κατασκευή κτιρίου φυλακών στο πρώην στρατόπεδο Υπολοχαγού Θωμά Τριάντη, στους Φιλιάτες Θεσπρωτίας, που παλαιότερα στέγαζε το 628 Τάγμα Πεζικού σε μια έκταση 17,65 στρεμμάτων. Ηδη από τα τέλη Μαΐου, ο Δήμος Φιλιατών ενέκρινε το σχέδιο της προγραμματικής σύμβασης με τη Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, ανοίγοντας τον δρόμο για τις πρώτες κρίσιμες εδαφολογικές μελέτες στο πρώην στρατόπεδο.
Στο Γύθειο
Η παραχώρηση στον Δήμο Ανατολικής Μάνης τμήματος 13,039 στρεμμάτων του πρώην στρατοπέδου Ταγματάρχη Πεζικού Παναγιώτη Μαντούβαλου στο Γύθειο, με σκοπό τη στέγαση σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης και την ανάπτυξη κλειστού γυμναστηρίου και άλλων κοινωφελών υποδομών. Το σχετικό πρωτόκολλο παράδοσης – παραλαβής υπεγράφη στις αρχές του περασμένου μήνα από τον υφυπουργό Εθνικής Αμυνας Θανάση Δαβάκη και τον δήμαρχο της πόλης Πέτρο Ανδρεάκο.
Η μετατροπή του πρώην στρατοπέδου Καλογερογιάννη στην Κόρινθο σε υπερτοπικό πόλο, μέσω της αξιοποίησης της 280 στρεμμάτων έκτασής του. Ο δρόμος για τη δημιουργία ενός ζωντανού πυρήνα ανάπτυξης γενικής κατοικίας (σε 94,5 στρέμματα), αθλητισμού, πολιτισμού και πρασίνου άνοιξε με την έγκριση της πολεοδόμησης του χώρου, με απόφαση του αείμνηστου υφυπουργού Περιβάλλοντος Νίκου Ταγαρά.
Η κατασκευή στο πρώην στρατόπεδο Καραϊσκάκη Β, στο Χαϊδάρι Αττικής και σε έκταση περίπου 145 στρεμμάτων, συνολικά 696 διαμερισμάτων, κατανεμημένων σε συγκροτήματα, που θα χρησιμοποιηθούν ως κατοικίες στρατιωτικών στελεχών, αλλά και ως κοινωνικές κατοικίες. Τον περασμένο Φεβρουάριο, ο κ. Δένδιας εγκαινίασε τρία συγκροτήματα, με 37 διαμερίσματα. Εχουν χωροθετηθεί άλλα 4 συγκροτήματα, αυξάνοντας τον μέχρι τώρα συνολικό αριθμό των διαμερισμάτων του οικισμού σε 172.
ΠΗΓΗ: protothema.gr