Του Ηλία Προύφα
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον σημείο για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων περιλαμβάνει το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλεση από τις 20 Μάϊου 2026 και θα παραμείνει μέχρι τις 4 Ιουνίου 2026.
Πρόκειται για τις προβλέψεις που αφορούν τη δυνατότητα συμμετοχής στρατιωτικών στις αυτοδιοικητικές εκλογές, δηλαδή στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.
Το θέμα έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον, καθώς δεν είναι λίγα τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, εν ενεργεία και εν αποστρατεία, που κατά καιρούς έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, είτε σε επίπεδο δήμων είτε σε επίπεδο περιφερειών.
Σύμφωνα με το Άρθρο 42 του σχεδίου νόμου, το οποίο αφορά τα κωλύματα εκλογιμότητας και τα ασυμβίβαστα, δεν μπορούν να εκλεγούν ή να είναι δήμαρχοι, περιφερειάρχες, δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, σύμβουλοι δημοτικών κοινοτήτων ή εκπρόσωποι δημοτικών κοινοτήτων, μεταξύ άλλων, οι δικαστικοί λειτουργοί και οι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων, των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής.
Η διάταξη, όμως, δεν σταματά εκεί. Προβλέπει και την περίπτωση κατά την οποία τα πρόσωπα αυτά μπορούν να είναι υποψήφιοι.
Συγκεκριμένα, οι αξιωματικοί μπορούν να θέσουν υποψηφιότητα, εφόσον δεν υπηρέτησαν μέσα στα όρια του δήμου ή της περιφέρειας όπου επιθυμούν να είναι υποψήφιοι, κατά και μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους των εκλογών. Παράλληλα, θα πρέπει να παραιτηθούν από τη θέση τους πριν από την ημερομηνία ανακήρυξης των υποψηφίων.
Με απλά λόγια, το σχέδιο νόμου βάζει ένα καθαρό όριο: άλλο η υπηρεσιακή ιδιότητα και άλλο η συμμετοχή στην προεκλογική διαδικασία. Ο νομοθέτης φαίνεται να θέλει να αποφύγει κάθε ενδεχόμενο σύνδεσης της στρατιωτικής θέσης με την εκλογική επιρροή σε μια τοπική κοινωνία.
Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη αξία για περιοχές όπου υπάρχει έντονη στρατιωτική παρουσία. Σε πόλεις και νησιά με μονάδες, στρατόπεδα και μεγάλο αριθμό στελεχών, η συμμετοχή ενός εν ενεργεία αξιωματικού στις αυτοδιοικητικές εκλογές θα μπορούσε να δημιουργήσει ερωτήματα ή και εντυπώσεις. Γι’ αυτό και το σχέδιο νόμου θέτει ως βασική προϋπόθεση να μην έχει υπηρετήσει ο ενδιαφερόμενος στην ίδια περιοχή από την 1η Ιανουαρίου του έτους των εκλογών και μετά.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Άρθρο 294, το οποίο αφορά όσους εκλεγούν σε αιρετά αξιώματα, όπως δήμαρχοι, περιφερειάρχες, αναπληρωτές περιφερειάρχες, αντιδήμαρχοι και αντιπεριφερειάρχες.
Εκεί προβλέπεται ότι, όταν τα πρόσωπα αυτά είναι στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων ή ένστολο προσωπικό των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού, κατά τη διάρκεια της θητείας τους αναστέλλεται αυτοδίκαια το δημόσιο λειτούργημα ή η άσκηση των καθηκόντων τους.
Με άλλα λόγια, ένα στέλεχος που θα βρεθεί σε τέτοια αιρετή θέση δεν συνεχίζει κανονικά την υπηρεσία του όσο ασκεί τα καθήκοντα του αιρετού. Η υπηρεσιακή του ιδιότητα μπαίνει σε αναστολή για όσο διαρκεί η αυτοδιοικητική θητεία.
Υπάρχει όμως και μια κρίσιμη λεπτομέρεια που ενδιαφέρει άμεσα τα στελέχη. Ο χρόνος αυτός λογίζεται ως πραγματική δημόσια υπηρεσία και, ειδικά για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, ως πραγματική συντάξιμη υπηρεσία. Ωστόσο, δεν υπολογίζεται για βαθμολογικές προαγωγές, μισθολογικές προσαυξήσεις, αλλά και για τη συμπλήρωση του χρόνου μονιμοποίησης των Επαγγελματιών Οπλιτών.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όποιος σκέφτεται σοβαρά να περάσει από τη στολή στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, θα πρέπει να ζυγίσει καλά την απόφασή του. Δεν πρόκειται απλώς για μια υποψηφιότητα. Μπορεί να έχει συνέπειες στην υπηρεσιακή πορεία, στην εξέλιξη και στον χρόνο που μετρά για συγκεκριμένα υπηρεσιακά δικαιώματα.
Το σχέδιο νόμου επιχειρεί να βάλει κανόνες σε ένα ευαίσθητο πεδίο: τη σχέση των ενστόλων με την πολιτική και αυτοδιοικητική δράση. Από τη μία πλευρά αναγνωρίζεται ότι οι στρατιωτικοί είναι πολίτες με δικαιώματα. Από την άλλη, η ιδιότητα του εν ενεργεία στελέχους των Ενόπλων Δυνάμεων απαιτεί αυξημένη προσοχή, ειδικά όταν μπαίνει στο κάδρο η προεκλογική περίοδος.
Το βέβαιο είναι ότι οι συγκεκριμένες διατάξεις θα διαβαστούν με μεγάλο ενδιαφέρον από τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, ιδιαίτερα από όσους σκέφτονται μελλοντικά να ασχοληθούν με τα κοινά.
Γιατί η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να είναι χώρος προσφοράς. Όμως, για έναν εν ενεργεία στρατιωτικό, η απόφαση αυτή δεν είναι απλή υπόθεση. Έχει όρους, προϋποθέσεις και υπηρεσιακές συνέπειες που δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Για το σχολιασμό στο επίμαχο άρθρο της δημόσιας διαβούλευσης, οι στρατιωτικοί μπορούν να επισκέπτονται τη σελίδα https://www.opengov.gr/ypes/?p=9769